Dr Vukašin Popović iz Instituta za ratarstvo i povrtarstvo, Instituta od nacionalnog značaja za Republiku Srbiju, ističe značaj boranije kao važne povrtarske biljne vrste u domaćoj proizvodnji. Kao namirnica visoke nutritivne vrednosti, sa širokim mogućnostima prerade, boranija zauzima značajno mesto u ishrani savremenog čoveka. Pored neposredne upotrebe nakon berbe, značajne količine se prerađuju postupcima sterilizacije, zamrzavanja i sušenja. Prema obimu industrijske prerade, boranija zauzima četvrto mesto, iza paradajza, graška i paprike.
Kratka vegetacija i mogućnost postrne setve čine ovu kulturu izuzetno pogodnom za uključivanje u plodored u uslovima intenzivne proizvodnje uz navodnjavanje. Nakon berbe boranije, zemljište ostaje obogaćeno azotom i u povoljnom fizičkom stanju, što olakšava njegovu dalju obradu, zbog čega se ova biljka smatra izuzetno dobrim predusevom.
Jedan od ključnih izazova u proizvodnji boranije jeste obezbeđivanje kvalitetnog i dostupnog setvenog materijala. U Republici Srbiji značajan deo semena sorti namenjenih preradi se uvozi, uprkos dugoj tradiciji i povoljnim agroekološkim uslovima za sopstvenu proizvodnju. Proizvodnja semena boranije zahteva intenzivan angažman radne snage, naročito u fazi žetve, ali istovremeno ostvaruje visok prihod po jedinici površine. Upotreba sertifikovanog semena predstavlja jedan od ključnih uslova za stabilnu i sigurnu proizvodnju, naglašava dr Popović.
Predstojeću setvu potrebno je obaviti u dovoljno zagrejano zemljište, pri čemu temperatura na dubini od 10 cm treba da prelazi 12 °C, što u našim klimatskim uslovima najčešće nastupa nakon 25. aprila. Takođe, neophodno je izbeći rizik od kasnih prolećnih mrazeva u fazi nicanja mladih biljaka. Preuranjena setva produžava period nicanja i povećava osetljivost biljaka na zemljišne patogene i štetočine, dok zakasnela setva dovodi do skraćenja vegetacionih faza, ubrzanog prelaska u generativnu fazu i smanjenja prinosa usled manjeg broja formiranih mahuna i zrna. Norma setve zavisi od kvaliteta i krupnoće semena, kao i planirane gustine useva. Preporučuje se međuredni razmak od 45 do 50 cm, razmak u redu od 6 do 7 cm, uz dubinu setve od 3 do 4 cm.
Institut za ratarstvo i povrtarstvo, kroz dugogodišnji i sistematski rad na unapređenju proizvodnje, stvorio je sortu boranije u tipu pljosnate puterice šarenih mahuna – NS Anka.
Sorta NS Anka formira žbunasto stablo visine od 45 do 60 cm, sa ljubičastim cvetovima. Mahune se obrazuju u gornjem delu biljke, šarene su, pljosnate, dužine oko 14 cm, pravilnog oblika i bez formiranja konaca. Vegetacioni period do tehnološke zrelosti traje približno 50 dana. Zrenje je ujednačeno, što omogućava jednokratnu berbu u intenzivnoj proizvodnji, dok je u baštenskim uslovima moguća i višekratna berba.
Prema navodima dr Vukašina Popovića, u proizvodnji su tokom 2025. godine u Bačkom Petrovcu ostvareni prinosi od oko 10 t/ha (slika 2), uprkos izraženim visokim temperaturama. Sorta takođe ostvaruje stabilne i visoke prinose kao drugi usev, nakon skidanja useva kao što su grašak, rotkvica, crni i beli luk. Na pijacama širom Srbije uočava se rastuća tražnja za ovim tipom boranije, koja odlikuje očuvani tradicionalni kvalitet, uz visok prinos i značajan dohodak po jedinici površine. Ostvareni rezultati, u kombinaciji sa povoljnim agronomskim svojstvima sorte, svrstavaju NS Anku u pouzdane izbore za predstojeću setvu.
